Gdy dziecko cierpi psychicznie – wsparcie na Warmii i Mazurach

Depresja, lęki, wykluczenie – młodzi coraz częściej mierzą się z kryzysem psychicznym. Jak Warmia i Mazury odpowiadają na to wyzwanie? Sprawdzamy, gdzie dzieci i młodzież mogą dziś szukać pomocy w regionie.

Gdzie dzieci i młodzież mogą szukać pomocy psychologicznej na Warmii i Mazurach? Na Warmii i Mazurach działają już ośrodki środowiskowej opieki psychologicznej oraz poradnie psychiatryczne dla dzieci i młodzieży. Nowe inwestycje, m.in. w Ameryce i Fromborku, oferują wsparcie w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych i innych kryzysów psychicznych. Pomoc można uzyskać także bez skierowania – wystarczy zgłosić się do ośrodka lub zadzwonić na bezpłatną infolinię.

Dlaczego młodzi cierpią psychicznie?

Kryzys psychiczny może pojawić się bez względu na wiek, ale w przypadku dzieci bywa szczególnie dramatyczny. Wśród powodów psychologowie wymieniają tzw. „syndrom podłego świata”. Ciągły dostęp do dramatycznych newsów powoduje poczucie beznadziei. Do tego przebodźcowanie i wyzwania, które stawia im świat wirtualny. Tempo życia rodziców i brak spędzanego wspólnie czasu. Powszechny dostęp do używek i narkotyków, po które sięgają coraz młodsi. A także przemoc rówieśnicza – prawdziwa zmora młodego pokolenia. Według badań Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę z 2023 roku, doświadcza jej ponad dwie trzecie młodych osób. Dotyczy to zarówno przemocy fizycznej, psychicznej, jak i wykluczenia, prowadzącego do izolacji. Jeśli z tymi obciążeniami młody człowiek zostaje sam, często prowadzi to do zaburzeń lękowo-depresyjnych.

Odbudowa psychiatrii dziecięcej w regionie

Samobójstwa nie są nośnym tematem w mediach, jak zbrodnie czy wypadki. Tymczasem w ub. roku, podobnie jak w 2023 roku, zarejestrowano w Polsce ponad dwa tys. prób odebrania sobie życia przez dzieci w wieku 13–18 lat (ponad sześciokrotny wzrost w porównaniu z 2013 rokiem). W prawie 150 przypadkach niestety zakończyły się śmiercią.
– Przyczyną braku dostępności do profesjonalnej pomocy są lata zaniedbań w dziedzinie psychiatrii dziecięcej. Trzeba odbudować cały system pomocy, aby te ponure statystyki zaczęły spadać – przyznaje Roman Lewandowski, dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Rehabilitacyjnego dla Dzieci w Ameryce pod Olsztynkiem. – Samorząd województwa próbuje wyjść naprzeciw tym potrzebom, dlatego sytuacja lecznictwa psychiatrycznego w regionie zaczyna się pomału poprawiać, ale to proces, na który potrzeba lat.

Nowe inwestycje w zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży

W 2023 i 2024 roku szpital w Ameryce uruchomił cztery ośrodki środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej w Olsztynie, Lidzbarku Warmińskim, Działdowie i Nidzicy oraz poradnię uzależnień dla dzieci i młodzieży. A w połowie maja w Ameryce otwarto poradnię zdrowia psychicznego oraz oddział psychiatryczny dla 30 dzieci i młodzieży, gdzie będzie leczone pełne spectrum zaburzeń psychicznych. Jeszcze w tym roku szpital ogłosi przetarg na budowę Północnego Centrum Psychiatrii Dziecięcej. Znajdzie się w nim pięć oddziałów, w tym oddział psychiatrii sądowej w warunkach wzmocnionego zabezpieczenia dla nieletnich, a także pobyt dzienny, poradnia zdrowia psychicznego i kolejny ośrodek środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej. Dodatkowym atutem Centrum będzie hostel dla młodzieży, która wymaga psychoterapii oraz wsparcia psychospołecznego, bez konieczności leczenia na oddziale psychiatrycznym. Otwarcie kompleksu planowane jest na 2028 rok.
– Wygospodarowaliśmy w dotychczasowej siedzibie szpitala powierzchnię około tysiąca mkw., aby przyjmować pacjentów i szkolić lekarzy specjalistów psychiatrii dzieci i młodzieży, jeszcze zanim otworzymy Centrum – tłumaczy dyrektor Lewandowski. – Kiedy ogłosiliśmy w internecie informację o otwarciu poradni i oddziału, nasza linia telefoniczna przeżyła oblężenie. Odnotowaliśmy kilkanaście tys. prób połączeń od zainteresowanych leczeniem. Wyzwaniem jest nie tylko liczba potrzebujących, którzy szukają pomocy w całej Polsce, ale także znalezienie lekarzy do pracy, których kształciło się zbyt mało w tej specjalizacji w ostatnich latach. Na oddziale działającym od maja zatrudniliśmy 50 osób, sprowadziliśmy lekarzy również z innych regionów. I mimo że jest tak ogromne zapotrzebowanie na świadczenia psychiatryczne, to ze względu na niedobór lekarzy specjalistów, jeszcze nie zakontraktowaliśmy psychiatrycznej izby przyjęć. Trzeba poczekać aż wyszkolimy kadrę.

Potencjał zaufania
Na wizytę u dziecięcego psychiatry czeka się w Polsce średnio osiem miesięcy, w wielu przychodniach powstają listy rezerwowe. Tymczasem według badań, prewencja – działanie „przed”, może zapobiec kryzysom psychicznym zagrażającym życiu, nawet w 70 proc. przypadków. Można zacząć od wizyty u pedagoga czy psychologa w szkole, albo w jednym z Ośrodków Pomocy Psychologiczno-Psychoterapeutycznych, gdzie można uzyskać porady bez skierowania od lekarza rodzinnego.

Wsparcie we Fromborku – psychiatra dla młodzieży

– Najważniejsze to nie pozostawać samemu z problemem – przyznaje lek. spec. psychiatrii Anna Skiepko-Grigorjew, dyrektorka ds. medycznych Szpitala Psychiatrycznego św. Antoniego Wielkiego we Fromborku. – Wczesne poszukiwanie wsparcia i zweryfikowanie objawów ze specjalistą bywa kluczowe w procesie leczenia.
Szpital we Fromborku przyjmuje osoby od 18. roku życia – często uczniów szkół średnich. Trafiają tu m.in. z zaburzeniami depresyjnymi, lękowymi, uzależnieniami, czasem po kilkuletniej bezskutecznej terapii.
– Często są przywożeni przez zdesperowanych rodziców, którzy odbijają się od przychodni do przychodni, nie uzyskując dla nich odpowiedniej pomocy – przyznaje lek. Anna Skiepko-Grigorjew. – Z braku miejsc u psychiatrów, korzystają nawet z porady neurologów. Farmakologia robi ogromne postępy, dzisiejsze leki o przedłużonym działaniu i bez skutków ubocznych pozwalają normalnie funkcjonować na co dzień, bez potrzeby hospitalizacji. Jednak większość z nich jest przepisywana, zgodnie ze wskazaniami, dopiero po 18. roku życia.
Dlatego ogromną rolę odgrywa wsparcie najbliższych i uchwycenie momentu, kiedy zaczyna się problem. Jak przyznają specjaliści, rodzice zajęci pracą i sobą, często go przegapiają.

Jak nie przegapić sygnałów ostrzegawczych?

– Samookaleczanie się, sięganie po narkotyki, zaburzenia jedzenia, to już desperacka próba zwrócenia na siebie uwagi przez młodego człowieka – dodaje psychiatra. – Warto rozmawiać o tym, co się dzieje w szkole, wśród rówieśników, gdzie tak powszechny jest dzisiaj tzw. hejt, prowadzący często do izolacji, depresji. Wciągajmy dzieci w dyskusje, nauczmy się ich słuchać, aby czuły się godnym partnerem do rozmowy z dorosłymi. Czasem zwykłe słowa „dobrze, że mi o tym mówisz”, otwierają i budują zaufanie. Dają szansę, że nie przegapimy często bagatelizowanego problemu, który po cichu, niezauważony przez najbliższych, niszczy psychikę dziecka i prowadzi do tragedii.

Telefony zaufania – natychmiastowa pomoc

• 116 111 – telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. Od 15 lat prowadzi go Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, bezpłatnie pomagająca dzieciom, które doświadczyły różnych form przemocy. Telefon jest anonimowy, bezpłatny, całodobowy i dyskretny.
• 800 121 212 – bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży Rzecznika Praw Dziecka, czynny całą dobę przez siedem dni w tygodniu

---

Najczęściej zadawane pytania:

---

Tekst: Beata Waś

Obraz: © Pixel-Shot, © Valerii Honcharuk / Stock.adobe.com

 

Zrealizowano przy współpracy z Samorządem Województwa Warmińsko – Mazurskiego w Olsztynie.  #genWarmiiiMazur