Krutynia – szlak trzech rezerwatów

Krutynia kojarzy się niemal wyłącznie z wiosłem i najpopularniejszym szlakiem kajakowym w Polsce. Tymczasem jej najcenniejsze przyrodniczo oblicze ukryte jest na lądzie. Pętla łącząca miejscowości Zgon i Krutyń to 20-kilometrowy trakt przez serce Mazurskiego Parku Krajobrazowego, który prowadzi wzdłuż malowniczego jeziora Mokre, przez trzy zróżnicowane rezerwaty przyrody, torfowiska i starodrzewia pamiętające czasy przedwojenne.

Krutynia pieszo to 20-kilometrowa pętla w Mazurskim Parku Krajobrazowym, łącząca rezerwaty: Królewska Sosna, Krutynia i Zakręt. Trasa prowadzi ze Zgonu do Krutyni, mijając pływające wyspy, przedwojenny jaz oraz unikalny pomnik przyrody „Zakochana Para”. To alternatywa dla szlaku kajakowego, dostępna przez cały rok.

Królewska Sosna i pływające wyspy

Naszą wyprawę rozpoczynamy rozpoczynamy  w miejscowości Zgon, przy historycznym cmentarzu ewangelickim. Szlak prowadzi prosto do Rezerwatu Królewska Sosna, utworzonego w celu ochrony ponad 200-letniego starodrzewu sosnowego oraz dębów szypułkowych. To tutaj przez lata rosła słynna, licząca blisko 300 lat „Królewska Sosna”. Kluczowym punktem na trasie są trzy dystroficzne jeziorka (m.in. Kruczek Duży), na których można zaobserwować unikalne zjawisko pływających wysp. To fragmenty pła mszarnego (kożucha roślinności), które odrywają się od brzegów i dryfują po tafli wody, tworząc dynamiczny, pierwotny krajobraz.

Hydrotechnika i wysoki brzeg Jeziora Mokrego

Dalszy etap wędrówki wiedzie wzdłuż wysokiego brzegu Jeziora Mokre, które dawniej nazywano Mukrem. To właśnie tutaj rośnie „Dąb nad Mukrem” im. Karola Małłka – potężny pomnik przyrody o obwodzie 540 cm. Wysoka skarpa pozwala obserwować krystaliczną toń wody z perspektywy szlaku.

 

Wzdłuż samego brzegu jeziora szlak prowadzi nas do Jazu Krutyń, przedwojennej budowli hydrotechnicznej, która do dziś reguluje przepływ wody między Jeziorem Mokrym a Jeziorem Krutyńskim. To strategiczne miejsce dla całego systemu hydrologicznego Krutyni, wyznaczające punkt, w którym jeziorna toń zamienia się w nurt rzeki.

Rezerwat Zakręt i „Zakochana Para”

Kolejnym przystaniem na naszej drodze jest  Rezerwatu Zakręt, powstały w 1957 roku na wniosek prof. Władysława Szafera. Rezerwat chroni  bory bagienne i torfowiska wysokie. Na ścieżce przyrodniczej czekają kolejne dystroficzne jeziorka, które można bezpiecznie obejść dzięki systemowi malowniczych mostków i kładek. Pozwalają one z bliska obserwować pływające wyspy i unikalną roślinność torfowisk.  

W drodze do wsi Krutyń napotkacie niezwykły pomnik przyrody „Zakochana Para”, rzadki przykład naturalnego zrostu dwóch różnych gatunków drzew – dębu i sosny – które od dziesięcioleci rosną w nierozerwalnym uścisku.

Rezerwat Krutynia – przełom rzeki i dom zimorodka

Ostatnim etapem naszej wędrówki jest Rezerwat Krutynia (273 ha), wchodzimy na obszar ochrony krajobrazowo-leśnej. Rzeka przybiera tu charakter zbliżony do potoku górskiego, żłobiąc dolinę w osadach morenowych. Krystalicznie czysta woda sprzyja występowaniu rzadkich krasnorostów (Hildenbrandia rivularis), które barwią kamienie na dnie na czerwono.

To także jedno z najlepszych miejsc w regionie do obserwacji zimorodka. Szlak poprowadzony wysokimi skarpami pozwala na podglądanie ekosystemu rzeki z góry, bez naruszania jej brzegów. Cała pętla rozpoczęta w Zgonie znajduje swój finał na parkingu leśnym. Wracamy do auta w ostatnich promieniach dnia, mając pod powiekami obrazy dryfujących wysp i błękitnych zimorodków, to była prawdziwa mazurska magia.

 

Po drodze warto zajrzeć do wsi Krutyń, zagubionej wśród lasów Puszczy Piskiej by zatrzymać się przy historycznych chałupach mazurskich i wypatrywać bociana Krutka. 

 

Najczęściej zadawane pytania:

Pełna pętla łącząca rezerwaty i miejscowości Zgon oraz Krutyń liczy około 20 km. Czas potrzebny na jej przejście to średnio 5–6 godzin, zależnie od tempa marszu i liczby postojów w punktach widokowych.