Warmia i Mazury to nie tylko jeziora i lasy. To także region z najczystszym powietrzem w Polsce – idealny na zdrowy wypoczynek, regenerację i oddech pełną piersią – co za miła odmiana dla letników z wielkich miast – nie tylko nie szkodzi, ale robi dużo więcej: i dla dobrostanu mieszkańców regionu, i dla jego rozwoju. Tutaj po prostu oddycha się zdrowiem. Sprawdźcie jakość powietrze na Warmii i Mazurach w praktyce.
Co niszczy powietrze w Polsce? — skala problemu
Śledzenie komunikatów o jakości powietrza to smutna codzienność mieszkańców wielu polskich regionów. Wyjść pobiegać czy poćwiczyć w domu? Wypuścić dzieci na plac zabaw czy jednak nie… – takie decyzje podejmują codziennie. Muszą o tym myśleć, bo powietrze, które szkodzi, powoduje zagrożenie wprost śmiertelne. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z powodu narażenia na zanieczyszczone powietrze co roku w 90 krajach umiera przedwcześnie około dwa mln ludzi, z czego połowa w miastach. W Polsce zjawisko to dotyka około 45 tys. osób rocznie. Naukowcy potwierdzili związek zanieczyszczonego powietrza z chorobami układu sercowo-naczyniowego, oddechowego i nerwowego, są też dowody na jego działanie rakotwórcze, zwłaszcza w kontekście nowotworów płuc, a także jego negatywny wpływ na odporność i płodność.
Czyste powietrze na Warmii i Mazurach- niepodważalny przywilej i atut
Tymczasem na Mazurach i Warmii mamy najczystsze powietrze w Polsce, co w duecie z położeniem wśród lasów i jezior sprzyja nie tylko podstawowemu utrzymaniu zdrowia, ale i podejmowaniu aktywności, które dodatkowo je wspierają. Sport praktykowany w czystym powietrzu ma nie tylko większy sens, ale i uprawiany jest tutaj częściej, niż gdzie indziej. A to stymuluje rozwój branż sportowej i turystycznej, a także sukces wielu przedsięwzięć, których bez czystości przyrody i atmosfery po prostu by nie było.
Dlaczego warto wypoczywać na Warmii i Mazurach?Warmia i Mazury oferują najczystsze powietrze w Polsce, co w połączeniu z lasami, jeziorami i naturalnymi uzdrowiskami tworzy idealne warunki do zdrowego wypoczynku. Aktywność fizyczna, kąpiele leśne, aromaterapia i lecznicze właściwości lokalnego klimatu wspierają odporność, obniżają stres i poprawiają samopoczucie. |
Borecka Łękuk Trail – biegać w najczystszym miejscu w Polsce
Mazury biegają! Zawdzięczają to i czystemu powietrzu, i społeczności ludzi, którzy dostrzegli w bieganiu pomysł na życie, także zawodowe. Beata i Bartek Osior z wydmińskiej inicjatywy Wioska Biegaczy organizują obozy biegowe i wiele biegowych imprez, z których o co najmniej jednej głośno jest także daleko poza granicami Mazur. Borecka Łękuk Trail – największa trailowa impreza biegowa w regionie, w której co roku – mimo listopadowego terminu – bierze udział kilkuset uczestników, powstała, by promować Puszczę Borecką i jej okolice. Przez puszczę prowadzą trasy zawodów, a tuż obok, w samym jej sercu na Diablej Górze, znajduje się Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska „Puszcza Borecka”, prowadzona przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB), która od lat notuje dwu-, trzykrotnie niższe, niż w innych rejonach Polski, stężenia bardzo niebezpiecznego dla zdrowia pyłu zawieszonego. Trudno wyobrazić sobie lepsze miejsce na przebieżkę dla zdrowia.
Porosty i aleje – przyroda jako barometr zdrowia
O czystości mazurskiego powietrza świadczą nie tylko dane badaczy z Instytutu Ochrony Środowiska. Równie dobrym miernikiem jego czystości jest obecność w Puszczy Boreckiej i jej bliskich okolicach porostów i mchów, które na obszarach o choć minimalnie gorszych wskaźnikach czystości otoczenia nie występują, jak choćby – nomen omen – granicznik płucnik. Specjaliści nazywają je wskaźnikami lasów pierwotnych. Barbara Grzebulska, przyrodniczka, wiceprezeska Fundacji Psubraty i gospodyni w agroturystyce Mazurski Folwark w pobliżu Puszczy Boreckiej podkreśla, że najcenniejsze i najrzadsze porosty rosną tu nie tylko w głębi lasu, ale nawet wzdłuż dróg. – To czystemu powietrzu na Mazurach Garbatych zawdzięczamy niezwykły charakter tutejszych słynnych alei przydrożnych drzew – tłumaczy. – Pnie wiekowych lip, jesionów czy klonów porośnięte bywają przez porosty objęte ścisłą ochroną, np. odnożycę jesionową. Jest to więc kolejny argument za tym, aby te unikalne aleje, tak charakterystyczne dla Mazur, chronić przed wycinką – podkreśla. Zresztą drzewa, zwłaszcza te w skupiskach, to przecież najlepszy filtr oczyszczający powietrze.
Kąpiele leśne i joga w plenerze
Powtarzają to zwłaszcza ci, których czyste powietrze zachęca do wędrówek po lesie. Spacery po Puszczy Boreckiej to na Mazurach Garbatych inicjatywy podejmowane regularnie przez wiele organizacji pozarządowych, przez lokalnych przyrodników-entuzjastów, a także przewodników popularnych w regionie terapii leśnych shinrin-yoku. Joanna Zalewska, przewodniczka kąpieli leśnych uznaną na świecie metodą FTHub, zwraca uwagę, że substancje lotne uwalniane przez drzewa stymulują system odpornościowy, redukują stres, wyciszają stany lękowe i poprawiają nastrój. – Do najbardziej znanych lotnych substancji organicznych należą olejki eteryczne – mówi. – Mają w swoim składzie monoterpeny, związki o silnych własnościach zapachowych. W naszych lasach najczęściej spotykamy alfa – i beta-pinen, występujące w drzewach iglastych. Olejki są łatwo przyswajalne przez błonę śluzową i skórę, więc chodząc po lesie, wdychamy je i wprowadzamy do krwiobiegu, pomagając i swojemu zdrowiu, i nastrojowi. Znaczenie mają także jony ujemne, których w lasach jest więcej niż na terenach miejskich, a które łagodzą objawy depresji i zaburzenia snu.
Naturalne uzdrowiska Warmii i Mazur – rosnąca siła regionu
Dobroczynną moc lasu docenia też branża turystyczna. Hotele, pensjonaty i agroturystyki proponują swoim gościom warsztaty i wyprawy przyrodnicze, spływy kajakowe, rajdy rowerowe – wszystko po to, by zaznali czystego mazurskiego powietrza. Latem w okolicy często odbywają się zajęcia jogi pod chmurką, organizuje się wykwintne uczty w lasach i mniej formalne targi śniadaniowe w sadach, a także plenery malarskie na łąkach. Bardzo popularne, zarówno wśród letników, jak i stałych mieszkańców Mazur, są najróżniejsze warsztaty, od tych poświęconych aromaterapii, przez zielarskie, aż po rozwojowe. Organizowane są w plenerze i opierają się na bliskim kontakcie z nieskażoną naturą. Ich pomysłodawcy zgodnie podkreślają, że obok walorów krajobrazowych, to właśnie czystość przyrody i powietrza stanowią największy potencjał regionu, który przyciąga do nich klientów.
Rośnie też świadomość, że czyste powietrze ma prawdziwą moc leczniczą. Gołdap, jedyne uzdrowisko w regionie, specjalizujące się w leczeniu m.in. chorób kardiologicznych oraz układów: oddechowego i nerwowego, oferując terapie lecznicze, w swojej komunikacji podkreśla, że czystość powietrza to podstawa dobrych warunków działalności uzdrowiskowej. Niebawem pełnoprawnych uzdrowisk w okolicy może być zresztą więcej – o to miano starają się kolejne gminy, a niektóre już cieszą się statusem obszarów ochrony uzdrowiskowej. Od kilku lat działa też Stowarzyszenie Uzdrowisk Warmii i Mazur, do którego, oprócz Gołdapi, należą gminy: Górowo Iławeckie, Lidzbark Warmiński (najprawdopodobniej już jesienią będzie miał status uzdrowiska), Frombork, Miłomłyn, Mrągowo i Orzysz.
Mazury leczą – także hormonalnie
– Bez czystego powietrza trudniej o zdrowie – podsumowuje ginekolog i endokrynolog, dr n. med. Katarzyna Skórzewska, autorka pierwszej polskiej książki „Kortyzol. Jak oswoić hormon, który rządzi twoim życiem”. – Nowe badania wykazały niezbicie, że zanieczyszczone powietrze wpływa negatywnie na produkcję hormonów, zwłaszcza tarczycowych, a także płodność, przede wszystkim u mężczyzn – podkreśla w swojej książce. I dodaje, że według WHO z problemami z płodnością boryka się około 15 proc. światowej populacji w wieku prokreacyjnym. – Łyk świeżego powietrza i aktywność wśród przyrody wspiera leczenie wielu przypadłości. Swoim pacjentom w ramach kuracji zalecam także choć krótki odpoczynek na łonie natury, a najlepiej pobyt na Mazurach. Sama zresztą z nich pochodzę i uwielbiam tu wracać po spokój i zdrowie. Bo leczą!
Najczęściej zadawane pytania:
Na Warmii i Mazurach znajduje się najmniej zanieczyszczone powietrze w kraju, co potwierdzają badania Instytutu Ochrony Środowiska. Dodatkowym wskaźnikiem czystości są występujące tu porosty, w tym granicznik płucnik, które nie rosną w rejonach o złej jakości powietrza.
Czyste powietrze Warmii i Mazur sprzyja aktywnemu wypoczynkowi, wspiera odporność, układ oddechowy i nerwowy. Dzięki temu region rozwija ofertę turystyki zdrowotnej, w tym kąpiele leśne, plenery, warsztaty ziołowe i działalność naturalnych uzdrowisk.
Tekst: Ewa Bakota
Obraz: Agnieszka i Tadeusz Morysińscy / arch. Wioska Biegaczy
|
Zrealizowano przy współpracy z Samorządem Województwa Warmińsko – Mazurskiego w Olsztynie. #genWarmiiiMazur |
![]() |












