InLife PAN w Olsztynie: jak konsumenci współtworzą innowacyjną żywność

W InLife Instytucie Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie innowacyjne produkty spożywcze powstają inaczej niż zwykle – z udziałem konsumentów. To oni, razem z naukowcami i firmami, współtworzą żywność odpowiadającą na realne potrzeby współczesnych ludzi.

InLife PAN w Olsztynie realizuje projekt, w którym konsumenci współtworzą innowacyjne produkty spożywcze – od pomysłu po recepturę. To nowy model łączenia nauki, biznesu i realnych potrzeb rynku.

Żywność tworzona przez ludzi dla ludzi

Co zapełniałoby sklepowe półki, gdyby decydowali o tym konsumenci? Jakie potrzeby spełniałyby wówczas produkty? Od dwóch lat w InLife Instytucie Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk (PAN) trwa „rewolucja”, która pokazuje, jak wygląda żywność tworzona przez ludzi dla ludzi. Gdy konsumenci dostają głos w tworzeniu produktów, pierwszym co się ujawnia, jest szczerość – chcą rozwiązań realnych problemów, które dotykają ich codziennie. W ramach realizowanych w InLife działań, uczestnicy nie testują gotowych jogurtów czy napojów. Współtworzą je od podstaw – od pomysłu, przez składniki, po etykietę.

InLife PAN – nauka bliżej realnych potrzeb konsumentów

– Z perspektywy naszego Instytutu kluczowa była potrzeba realnego zbliżenia nauki i biznesu do tego, czego naprawdę oczekują konsumenci – tłumaczy dr Joanna Fotschki, kierowniczka merytoryczna z Instytutu. – W klasycznym modelu produkt powstaje „na zapleczu”, a dopiero gotowa koncepcja trafia do odbiorców. W naszych działaniach proces przebiega odwrotnie: to konsumenci wskazują potrzeby, definiują problemy i inspirują kierunki rozwoju.

Projekt Consumer Engagement Labs i europejska skala innowacji

W projekcie Consumer Engagement Labs (CEL), koordynowanym przez naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego i finansowanym przez Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT Food) od 2019 do 2025 roku w procesach co-kreacji udział wzięło m.in. kilkadziesiąt organizacji naukowych i firm z 19 krajów europejskich, które wspólnie zaprojektowały i wprowadziły na rynek 43 innowacyjne produkty spożywcze. – Nasze kreatywne laboratorium bazuje na metodyce opracowanej przez Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego – wyjaśnia koordynatorka. – Uczestnicy pracują w 5–6-osobowych grupach, pod okiem naukowców określają potrzeby, generują pomysły, tworzą wstępne prototypy i wspólnie wybierają najlepsze koncepcje. W kolejnym etapie eksperci technologiczni i sensoryczni z partnerskich firm przemysłowych przekładają te pomysły na realne receptury, zachowując intencje uczestników.

Jogurty funkcjonalne jako pierwszy efekt współtworzenia

W 2024 roku uczestnicy CEL współtworzyli serię smakowych jogurtów wzbogaconych o magnez i biotynę. Trafiły na rynek jako odpowiedź na potrzeby współczesnych konsumentów – zestresowanych, zmęczonych, szukających naturalnego wsparcia dla ciała i umysłu. – Największym zaskoczeniem była konsekwencja i spójność potrzeb zgłaszanych przez uczestników – przyznaje dr Joanna Fotschki. – Spodziewaliśmy się dużej różnorodności pomysłów, a konsumenci bardzo jednoznacznie wskazali trzy potrzeby: łagodzenie stresu, wspieranie trawienia i naturalne podniesienie energii. Zaskoczył nas także poziom dbałości o szczegóły – klarowne etykiety, prosty skład i naturalne dodatki były powtarzającym się oczekiwaniem.

Napój dla aktywnych – nowy etap projektu CEL

W 2025 roku projekt wszedł w nowy rozdział. Olsztyński Instytut we współpracy z Uniwersytetem Warszawskim i firmą Maspex poszukiwali osób, które chciały współtworzyć napój dla aktywnych – produkt odpowiadający na potrzeby ludzi prowadzących dynamiczny tryb życia. – Pracowaliśmy nad stworzeniem napoju nawadniającego dla osób aktywnych, ale także dbających o spowolnienie procesów starzenia i kontrolujących spożycie cukru – wyjaśnia koordynatorka. – Konsumenci coraz częściej szukają produktów wygodnych, wspierających regenerację, o prostym składzie, ale niekoniecznie kojarzonych z intensywnym sportem. Zaobserwowaliśmy lukę na rynku napojów kierowanych do osób aktywnych „na co dzień”: pracujących, uczących się, żyjących dynamicznie. Projekt CEL pozwoli tę przestrzeń w pewnym wymiarze wypełnić.

Od pomysłu konsumentów do produktu na rynku

Każdy pomysł konsumentów oceniany jest pod kątem wykonalności technicznej i komercyjnej. Firma Maspex wybiera koncepcję, która trafi na rynek – z zobowiązaniem do udokumentowania sprzedaży na poziomie co najmniej 10 tys. euro do końca 2026 roku. – Pomysły od początku są konsultowane z realnymi użytkownikami. Produkt nie powstaje w ciemno – wiemy, że odpowiada na rzeczywistą potrzebę. To połączenie wiedzy, skali i innowacji daje solidne podstawy sukcesu – ocenia dr Joanna Fotschki.

Współpraca nauki, biznesu i konsumentów

Jak się sprawdza współpraca naukowców, konsumentów i producentów w jednym projekcie? – Zaskakująco dobrze, choć każdy z tych światów ma swoją perspektywę na tę współpracę – przyznaje Iwona Kieda, kierowniczka Sekcji Komunikacji i Współpracy międzynarodowej w Instytucie. – Pracujemy w modelu otwartej wymiany wiedzy. Dla nas, świata nauki, to szansa na zbudowanie zaufania, poznanie realnych potrzeb i problemów konsumentów, które możemy zaadresować w naszych laboratoriach. Dla partnerów przemysłowych to okazja do lepszego dopasowania swojej oferty w branży produktów wspierających dobrostan. Nasz model współpracy wymaga elastyczności i uważności, ale efekty pokazują, że idzie nam całkiem dobrze. Współcześni konsumenci chcą być partnerami, mieć wpływ i współtworzyć produkty, które oferuje im rynek. Dla nas to duża wartość, że możemy im tym towarzyszyć.

Olsztyn i Warmia i Mazury jako centrum innowacji żywnościowych

Dzięki projektowi CEL lokalne firmy zyskują dostęp do nowoczesnych narzędzi tworzenia produktów, a konsumenci stają się aktywnymi uczestnikami krajowych innowacji. A Olsztyn umacnia swoją pozycję jako ważny ośrodek badań nad żywnością i żywieniem. – To dowód, że innowacje mogą powstawać lokalnie, w dialogu z mieszkańcami regionu – podkreśla dr Joanna Fotschki. – Warmia i Mazury stają się przestrzenią, w której nowoczesne podejścia do projektowania żywności są testowane, ale i wdrażane.

Tekst: Beata Waś
Obraz: Jarek Poliwko pan.olsztyn.pl

---

Najczęściej zadawane pytania:

Czym jest InLife PAN w Olsztynie?